List papieża rzuca nowe światło na europejski wymiar bitwy pod Hastings
11 sierpnia 2026, 15:30Bitwa pod Hastings w 1066 roku to jeden z najważniejszych momentów w historii Anglii. W bitwie tej zginął Harold Godwinson (Harold II), ostatni anglosaski król Anglii, a tron objął normański najeźdźca Wilhelm Zdobywca. Nowe badania brytyjskiego historyka prof. Toma Licence’a z University of East Anglia sugerują, że bardzo istotną rolę mogła odegrać polityka kościelna rozgrywająca się blisko tysiąc kilometrów od pola bitwy – w Rzymie.
Udało się udowodnić, że niestabilności Kelvina-Helmholtza napędzają mieszanie plazmy na Słońcu
10 sierpnia 2026, 07:45Przez blisko 150 lat, od czasu gdy Kelvin i von Helmholtz opisali matematycznie niestabilność powstającą na granicy dwóch strumieni płynu poruszających się z różną prędkością, astronomowie podejrzewali, że podobne zjawisko musi dotyczyć także Słońca. Jednak nigdy go nie zaobserwowano, gdyż zachodziło w skali zbyt małej, by uchwycić je istniejącymi instrumentami. Udało się to dopiero teraz zespołowi kierowanemu przez Davida Kuridze i Friedricha Wögera z amerykańskiego National Solar Observatory.
W etruskim mieście odkryto rytualną studnię z nienaruszonymi darami i ludzkimi szkieletami
7 sierpnia 2026, 14:50Na terenie starożytnego etruskiego miasta Kainua, w pobliżu Marzabotto we włoskiej prowincji Emilia-Romania, archeolodzy odkryli wyjątkową rytualną studnię zawierającą doskonale zachowane dary wotywne oraz szczątki dwóch ludzi. Znalezisko dostarcza nowych informacji o religii Etrusków, kulcie wody oraz rytuałach towarzyszących zakładaniu i opuszczaniu miast.
Sztuczna inteligencja po raz pierwszy zaprojektowała funkcjonalny genom bakteriofaga
7 sierpnia 2026, 11:11Zespół badaczy z Arc Institute, Uniwersytetu Stanforda i Memoral Sloan Kettering Cancer Center – pod kierunkiem Samuela H. Kinga, Maksa E. Wilkinsona i Briana L. Hie – opublikował pracę, która przesuwa granice biologii syntetycznej. Po raz pierwszy udało się zaprojektować za pomocą sztucznej inteligencji kompletne, funkcjonalne genomy wirusów – bakteriofagów. Naukowcy wykorzystali modele językowe Evo 1 i Evo 2 wyspecjalizowane w genomie. Modele te, podobnie jak modele generujące tekst, uczą się reguł rządzących sekwencjami DNA na ogromnych zbiorach danych, obejmujących materiał z ponad dwóch milionów genomów.
Dodo widział świat inaczej, niż sądzono. Nowe badanie odsłania zmysły wymarłego ptaka
6 sierpnia 2026, 13:15Dront dodo (Raphus cucullatus) i spokrewniony z nim dront samotny (Pezophaps solitaria) od dawna funkcjonują w kulturze jako symbole ludzkiej nieodpowiedzialności wobec przyrody. O ich wyglądzie i losie napisano wiele, znacznie mniej wiadomo jednak o tym, jak faktycznie postrzegały otaczający je świat. Zespół pod kierunkiem Sary Citron i Andrew N. Iwaniuka z University of Lethbridge w Kanadzie oraz Very Weisbecker z australijskiego Flinders University postanowił prześledzić tę kwestię na podstawie badań czaszki.
Zakażenie dróg moczowych – jak komórki czuciowe chronią nas przed poważną infekcją
6 sierpnia 2026, 08:40Zakażenia dróg moczowych należą do najczęstszych infekcji bakteryjnych na świecie – większość kobiet doświadcza ich przynajmniej raz w życiu. Towarzyszą im uciążliwe objawy: ból w podbrzuszu, pieczenie podczas oddawania moczu i silne parcie zmuszające do częstego korzystania z toalety. Od dawna podejrzewano, że ta zwiększona częstotliwość mikcji nie jest wyłącznie przykrą dolegliwością, lecz mechanizmem obronnym – im szybciej organizm wypłukuje bakterie z pęcherza, tym mniejsze ryzyko poważnej infekcji. Nie wiadomo było jednak, które konkretnie komórki nerwowe wykrywają zagrożenie i uruchamiają tę reakcję.
Blaszki mitochondrialne – nowy typ patologii w mózgach chorych na Alzheimera
5 sierpnia 2026, 09:31Choroba Alzheimera od dekad kojarzona jest przede wszystkim z blaszkami amyloidowymi i splątkami neurofibrylarnymi. Jednak terapie celujące w białko amyloidowe beta przynoszą jedynie ograniczone korzyści kliniczne, a choroba wciąż pozostaje nieuleczalna. Xiuli Dan oraz zespół badaczy z National Institute on Aging (NIH) oraz University of Minnesota, kierowany przez Vilhelma Bohra i Paula Robbinsa, opisali w Nature Neuroscience zupełnie nowy typ zmian patologicznych w mózgu — tzw. blaszki mitochondrialne (mitochondrial plaques, MP).
Ludzie polowali na mamucice. Samce zwykle ginęły w sposób naturalny
4 sierpnia 2026, 13:02Od dziesięcioleci archeolodzy spierają się o pochodzenie ogromnych nagromadzeń kości mamucich, liczących czasem setki osobników w jednym miejscu. Czy to ślady naturalnych katastrof – zwierząt wpadających do bagien, pułapek terenowych czy ginących podczas powodzi – czy raczej dowód systematycznego polowania przez ludzi paleolitu? Odpowiedzi na to pytanie szukali Hannah Moots z Uniwersytetu Sztokholmskiego, Jarosław Wilczyński z Polskiej Akademii Nauk, Love Dalén i David Diez-del-Molino ze szwedzkiego Centrum Paleogenetyki oraz kilkudziesięcioosobowy zespół ze Szwecji, USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Estonii i Holandii.
Zmieniamy się bardziej, niż nam się wydaje. Nasza osobowość nie jest stała
4 sierpnia 2026, 10:58Przez większą część XX wieku i psychologowie, i opinia publiczna uznawali, że osobowość dorosłego człowieka jest niemal niezmienna. Choć kolejne dekady badań rozwojowych temu przeczyły, przekonanie o wyjątkowej stabilności cech osobowości – ekstrawersji, ugodowości, sumienności, neurotyczności i otwartości na doświadczenie – dominuje w potocznym myśleniu. Nowe badanie opublikowane w Communications Psychology, przeprowadzone przez zespół Amandy J. Wright z Uniwersytetu w Zurychu, pokazuje, że to przekonanie jest błędne.
Fizyka i lingwistyka wyjaśniły, dlaczego dla starożytnych Egipcjan pawian był symbolem boga Thota
3 sierpnia 2026, 15:18Starożytni Egipcjanie czcili Thota – boga mądrości, pisma, magii i Księżyca – pod dwiema zwierzęcymi postaciami: ibisa oraz pawiana. O ile związek ibisa z Księżycem od dawna tłumaczono jego zakrzywionym, sierpowatym dziobem i czarno-białym upierzeniem przypominającym fazy ziemskiego satelity, o tyle Thot jako pawian od dekad pozostawał zagadką. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Time and Mind przez Nathaniela Dominy'ego (Dartmouth College) i Catherine Hobaiter (University of St Andrews) proponuje zaskakująco proste wyjaśnienie.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 8 9 …
